قبل از نامبردن اسامی اندیشمندان ایرانی پیش از اسلام، باید یک نکته رو یادآور بشم. با حمله اعراب به ایران، ما دچار یک نسلکشی فرهنگی شدیم. انواع کتابها و نوشتههای مکتوب از بین رفت و آثاری که باقی ماند هم اکثرا دچار پراکندگی و کاستی و نقص شدند. بنابراین یک فاصلهٔ عمیق میان ما
و ایران باستان به ویژه در بخش فرهنگ و تمدن و دانش پدید اومد که ماحصل اون، از بین رفتن بسیاری از کتابها و فراموش شدن نام دانشمندان و مولفان و بزرگان علمی ادبی شد.
با این حال در منابع پراکنده، هنوز آن اندازه از اسامی بزرگان علم و دانش در ایران باستان باقی مانده که با وجود فراموشی نام نوددرصد دانشمندان ایرانی، باز هم همین تعداد باقیمانده، تعدادشان از اندیشمندان دیگر ملل در همان دوران باستان، بسیار بیشتر است.
بزرگمهر: شاخصترین دانشمند ایران باستان، بزرگمهر بختگان بود که در حکمت و علوم نظری، سرآمد روزگار خود بود.
رامتین: دانشمند عرصه موسیقی که واضع ساز چنگ بود.
بامشاد: نوازنده و موسیقیدان دوران خسروپرویز بود. بامشاد همچنین معلم موسیقی بود.
سرکش: آهنگساز و خوانندهٔ عصر خسروپرویز.
رامتین: دانشمند عرصه موسیقی که واضع ساز چنگ بود.
بامشاد: نوازنده و موسیقیدان دوران خسروپرویز بود. بامشاد همچنین معلم موسیقی بود.
سرکش: آهنگساز و خوانندهٔ عصر خسروپرویز.
هوشتانه: بزرگترین فیلسوف ایرانی در دوره هخامنشی بود. او همچنین در دانش شیمی نیز استاد بود. در هنگام حمله خشایارشا به یونان، هوشتانه نیز به یونان رفت و پس از جنگ، مدتی به یونانیان فلسفه آموخت. پلینی نوشته است که در این زمان، فیثاغورث، امپدکلس و افلاطون، مدتی شاگرد هوشتانه بودند.
ساتاسپ: جغرافیدانان بزرگ ایرانی عصر هخامنشی. وی اولین کاشف مناطق مرکزی افریقا است که "مدار بدون باد" یا "عرض جغرافیایی اسب" را برای اولینبار کشف کرد. او به دستور خشایارشا برای کشف نقاط ناشناخته آفریقا اعزام شد. مسیر حرکت او به گفته هرودوت (با خط قرمز مشخص کردم)👇
جاماسپ: از بزرگترین حکما و علمای باستان. او را کهنترین فیلسوف ایرانی میدانند. همچنین این جناب جاماسپ، داماد زرتشت بود. کتاب یادگار جاماسپی اثر اوست.
فرشوشتر: فیلسوف ایرانی. سهروردی در کتاب حکمةالاشراق، جاماسپ و فرشوشتر را به عنوان دو فیلسوف بزرگ ایرانی ستوده است.
فرشوشتر: فیلسوف ایرانی. سهروردی در کتاب حکمةالاشراق، جاماسپ و فرشوشتر را به عنوان دو فیلسوف بزرگ ایرانی ستوده است.
پولُسِ پارسی: فیلسوف و منطقدان ایرانی عصر ساسانی و استاد فلسفه شاه ساسانی خسرو انوشیروان بود. از او کتابی به نام «سه گفتار در منطق ارسطو» باقی مانده. این کتاب با این جملات آغاز میشود:
«فرزانگی (=فلسفه)، دانشِ راستینِ همهٔ چیزها بُوَد.»
«فرزانگی (=فلسفه)، دانشِ راستینِ همهٔ چیزها بُوَد.»
آرتاخه: مهندس بزرگ ایرانی عصر خشایارشا بود. کانالی قابل کشتیرانی به نام "کانال خشایارشا" که در پایهٔ کوه آتوس در خالکیدیکه در شمال یونان است و هنوز هم استفاده میشود، توسط آرتاخه نقشهکشی و اجرا شد.
بوبراندا: دومین مهندس بزرگ ایرانی هخامنشی و همکار آرتاخه در ساخت کانال خشایارشا.
بوبراندا: دومین مهندس بزرگ ایرانی هخامنشی و همکار آرتاخه در ساخت کانال خشایارشا.
برزویه: پزشک و مترجم نامدار ایرانی. او پزشک دربار انوشیروان بود و همچنین به سبب تسلط بر زبان خندی، چند کتاب هندی را به پارسی ترجمه کرد. مهمترین ترجمه او، ترجمه کتاب کلیله و دمنه است.
اوشنَر: حکیم و منطقدان ایرانی، مؤلف کتاب «اندرزنامهٔ اوشن دانا».
اوشنَر: حکیم و منطقدان ایرانی، مؤلف کتاب «اندرزنامهٔ اوشن دانا».
گابریل (جبرئیل) سنجاری: بزرگترین پزشک ایرانی عصر خسروپرویز بود. شیرین همسر خسروپرویز باردار نمیشد تا این که گابریل سنجاری او را درمان کرد و مدتی بعد، مردانشاه پسر او و خسروپرویز متولد شد.
خرداد برزین: پزشک عصر خسروپرویز.
آپاسای: ادیب و زبانشناس عصر شاپور اول ساسانی.
خرداد برزین: پزشک عصر خسروپرویز.
آپاسای: ادیب و زبانشناس عصر شاپور اول ساسانی.
سئنا پسر اهومستوت: پزشکی که به توصیه زرتشت، افراد بیبضاعت را رایگان درمان میکرد.
جاماسب: طبق گزارش بلعمی، از ریاضیدانان عصر هخامنشی بود.
میترادات (=مهرداد) : پزشک ایرانی عصر ساسانی و استاد دانشگاه جندیشاپور.
فرهاته (=فرهاد) : پزشک ایرانی و استاد دانشگاه جندیشاپور.
جاماسب: طبق گزارش بلعمی، از ریاضیدانان عصر هخامنشی بود.
میترادات (=مهرداد) : پزشک ایرانی عصر ساسانی و استاد دانشگاه جندیشاپور.
فرهاته (=فرهاد) : پزشک ایرانی و استاد دانشگاه جندیشاپور.
بهداد آذر اورمزد: حکیم، فیلسوف و آموزگار اخلاق.
آذر بوزید: حکیم دوران ساسانی.
اورمزد سگزی (=سکایی/سیستانی) : حکیم ایرانی عصر ساسانی.
باب راشی: دانشمند ایرانی یهودی که مشهورترین تفسیر بر تلمود را نوشت.
حنانه: استاد فلسفه در نصیبین. او مسیحی بود.
آذر بوزید: حکیم دوران ساسانی.
اورمزد سگزی (=سکایی/سیستانی) : حکیم ایرانی عصر ساسانی.
باب راشی: دانشمند ایرانی یهودی که مشهورترین تفسیر بر تلمود را نوشت.
حنانه: استاد فلسفه در نصیبین. او مسیحی بود.
آذرپاد مهراسپندان: حکیم، دانشمند و همهچیزدان عصر ساسانی، و مشاور و وزیر شاپور دوم ساسانی بود. او یکی از مشهورترین موبدان زرتشتی در تمام تاریخ نیز میباشد. کتاب "اندرزنامه آذرپاد" که یکی از مشهورترین آثار او در زمینه منطق و حکمت و اخلاقیات است، به طور کامل تا امروز باقی مانده.
مهراورمزد: او استاد فرهنگشناسی بود. آذرپاد مهراسپندان در کتاب خود از مهراورمزد به عنوان بزرگترین استاد خویش نام برده است.
تیادروس: پزشک ایرانی مسیحی روزگار پادشاهی شاپور ذوالاکتاف بود. نام مسیحی وی، تئودور بود.
مزدک بامدادان: فعال سیاسی و واضع شکل اولیهٔ ایدئولوژی کمونیستی.
تیادروس: پزشک ایرانی مسیحی روزگار پادشاهی شاپور ذوالاکتاف بود. نام مسیحی وی، تئودور بود.
مزدک بامدادان: فعال سیاسی و واضع شکل اولیهٔ ایدئولوژی کمونیستی.
زرتشت خورَگان: جامعهشناس، فیلسوف و اقتصاددان بود. نظریههای اقتصادی و اجتماعی او، محرک قیام مزدک شد.
برانوش: مهندس معمار ایرانی عصر ساسانی. پل شادروان در شوشتر را او نقشهکشی و اجرا کرد.
برسوما: او مترجم و استاد فلسفه در مدرسه نصیبین بود و آثار یونانی را به پارسی ترجمه میکرد.
برانوش: مهندس معمار ایرانی عصر ساسانی. پل شادروان در شوشتر را او نقشهکشی و اجرا کرد.
برسوما: او مترجم و استاد فلسفه در مدرسه نصیبین بود و آثار یونانی را به پارسی ترجمه میکرد.
مانی: نقاش، شاعر، فیلسوف و پزشک ایرانی بود. البته بعدها جوگیر شد و ادعای پیامبری هم کرد! او در زبانشناسی نیز تخصص داشت و خطی اختراع کرد که با نام خط مانوی مشهور شد. این خط، پدر همین الفبای فارسی امروزی ماست. اطلاعات بیشتر در این مورد در مقاله زیر 👇
bahmanansari.ir
bahmanansari.ir
نکیسا: موسیقیدان، رامشگر، چنگنواز، عودنواز و خوانندهٔ عصر ساسانی بود. نکیسا از قدیمیترین خوانندگان ایرانی است که نام او به وفور در منابع تاریخی ثبت شده است.
باربد: شاعر، موسیقیدان و ترانهسرای ایرانی عصر ساساني بود. باربد برجستهترین موسیقیدان زمان خود بود.
باربد: شاعر، موسیقیدان و ترانهسرای ایرانی عصر ساساني بود. باربد برجستهترین موسیقیدان زمان خود بود.
آثار او حداقل تا قرن دهم میلادی باقی ماند و به عنوان «الگویی از دستاوردهای هنری» توصیف شد. او با کمک نکیسا، قطعات «سرود خسروانی» را ابداع و سپس اجرا کرد که پایههای موسیقی سنتی ایرانی شدند.
حارث ابن کلده: نام فارسی او در تاریخ گم شده است. او یک پزشک، شاعر، موسیقیدان، خواننده و بربط نواز، آموزگار و مبلغ موسیقی ایرانی در میان اهل مکه بوده است. حارث از قبیله ثقیف و از مردم طائف بود. او پزشک تحصیل کرده در بیمارستان جندی شاپور است.
مهردادششم: او از امیران محلی ایرانی در آناتولی (دودمان پنتوس) بود. وی را پدر علم ایمنشناسی میدانند. او برای آن که بدن خود را در مقابل سموم ایمن کند، با خوردن روانهٔ مقدار کمی سم، بدن خود را از مسمومیت ایمن کرد. امروز در پزشکی، این عمل را به افتخار وی، Mithridatism مینامند.
آزوناکس: روانشناس مشهور عصر اشکانی. الفبای نام او به پارسی، از بین رفته است. آزوناکس نامی است که یونانیان به او نسبت دادند.
آرتادخت: او در زمان پادشاهی اردوان آخرین شاه اشکانی، به عنوان یک دانشمند اقتصاددان در دربار او استخدام شد و اوضاع مالیاتی کشور را سامان داد.
آرتادخت: او در زمان پادشاهی اردوان آخرین شاه اشکانی، به عنوان یک دانشمند اقتصاددان در دربار او استخدام شد و اوضاع مالیاتی کشور را سامان داد.
اینها اسامی تعدادی از دانشمندان و اندیشمندان و بزرگان ایرانی عرصه علم و ادب در دوران باستان بودند. میبینید همین تعدادی که از آنها نام برده شد، از تمام دانشمندان شناختهٔ شده عرب، هند، مصر و چین که همزمان در دوران باستان میزیستند، بیشتر است!
جز اینها نیز میتوان از دهها دانشمند دیگر ایرانی که کمتر شناخته شده هستم نام برد اما من برای جلوگیری از طولانی شدن رشتو، به همین بزرگان بسنده کردم.
ـ #بهمن_انصاری
پ.ن) لطفا در صورت استفاده در جاهای دیگر، سرقت ادبی نکرده و نام من را حذف نکنید!
پ.ن٢) لطفا ریتوییت کنید.
ـ #بهمن_انصاری
پ.ن) لطفا در صورت استفاده در جاهای دیگر، سرقت ادبی نکرده و نام من را حذف نکنید!
پ.ن٢) لطفا ریتوییت کنید.
جاري تحميل الاقتراحات...