27 تغريدة 10 قراءة Dec 22, 2023
فکر نمی‌کنم هیچ طرح و نمودار و اینفوگرافیکی توی تاریخ علم به‌اندازه‌ی این بدآموزی داشته :)
این تصویر که به «March of Progress» مشهوره، اولین بار سال ۱۹۶۵ تو یه کتاب چاپ شد.
عکس زیر هم نسخه اصلیشه. بقیه طرح‌های مشابه از این الهام گرفتن.
en.wikipedia.org
۱/
نزدیک‌ترین گونه‌ی حیات به انسان‌ها «نخستی‌ها» (Primates) هستن. بین این نخستی‌ها، «انسان نما‌های بزرگ» (Great Apes) که شامل شامپانزه، بنوبو، اورانگوتان و گوریل میشن، از بقیه به ما نزدیک‌ترن
۲/
بین تمام نخستی‌ها، شامپانزه «نزدیک‌ترین خویشاوند زنده» انسان حساب میشه. بین ۵.۵ تا ۷ میلیون سال پیش با این عزیز دل یه جد یا نیای مشترک داشتیم و همه فرزندان اونیم. همونطور که از تصویر مشخصه، رابطه علت و معلولی بینمون نیست که بگیم «انسان از میمون تکامل پیدا کرده».
۳/
۹۸.۸ درصد DNA انسان و شامپانزه مشترکه.
از این لحاظ شباهت بین انسان و شامپانزه حتی از شباهت بین شامپانزه و گوریل هم بیشتره.
۴/
جالبه بدونید برخلاف باور عامه، انسان از نئاندرتال هم تکامل پیدا نکرده. این بنده‌خدا هم عموزاده‌مون بوده و باهاش نیای مشترک داشتیم.
کلا تمام گونه‌هایی که مستقیما نیای ما بودن (چه Homo چه Ape) همه‌شون منقرض شدن
۵/
من شخصا زیاد روی گفتن «فرگشت» به‌جای «تکامل» اصرار ندارم، ولی اگه فلسفه‌ی پشتش رو بدونید، به کسانی که براش یقه می‌درند بیشتر حق خواهید داد:
انتخاب طبیعی کور عمل می‌کنه و «مقصود»ش هم «بقا»ست، باقی چیزای فرعی مثل زیبایی دم طاووس و عقل بشر، همچون کعبه و بت‌خانه «بهانه» هستن.
۶/
کلمه‌ی «تکامل» این باور اشتباه رو ایجاد می‌کنه که Evolution حیات رو به سمت «کامل شدن» پیش می‌بره.
جدا از اینکه حالا «کامل» بودن یا شدن رو کی می‌خواد این وسط تعریف کنه، این کامل بودن یا پیچیدگی یا وجود آپشن‌های متفرقه لزوما به بقا کمکی نمی‌کنن.
مثلا این پدرسوخته رو درنظر بگیرید
۷/
تا مدت‌ها دانشمندا فکر می‌کردن سیلکانت منقرض شده، چون قدیمی‌ترین فسیلش مال ۴۰۰ میلیون سال پیشه! (دایناسورها ۶۵ میلیون سال پیش منقرض شدن). تا اینکه سال ۱۹۳۸ دیدن در نزدیکی سواحل آفریقای جنوبی داره طبق قاعده‌ی «لا ضرر ولا ضرار» نون و ماستش رو می‌خوره
en.wikipedia.org
۸/
یعنی فکرش رو بکنید موجود به اون عظمت و پیچیدگی مثل آرژنتیناسورس اومد و رفت، این قزمیت کک‌ش هم نگزید.
برای همینه که اگه «کاهش ابعاد، کندی حرکت، هوش پایین، نداشتن دست و پا و...» به بقا منجر بشه، Evolution به اون سمت میره. برا همینه گذاشتن اسم «تکامل» رو همچین پروسه‌ای جالب نیست.
۹/
بُعد دیگه داستان اینه که اصطلاح «تکامل» ممکنه این تصور غلط رو ایجاد بکنه که یه هوش و دست هدایت‌کننده‌ای پشت این فراینده. جالبه بحث اصلا مذهبی هم نیست. یعنی حتی کسانی که به احسن الخالقین اعتقاد ندارند هم دچار این اشتباه میشن. اینطور که فکر می‌کنند تکامل اینطوریه:
۱۰/
گریزلیه میره قطب، بعد آقای تکامل میگه «اوا سردته عزیزم؟ بیا این ژن پوست کلفت و چربی بیشتر زیر پشم گرم و نرم‌تر. اینم اشانتیون ژن رنگ سفید که بهتر استتار بشی و راحت‌تر شکار کنی»
یعنی فکر می‌کنیم «یه چیزی» اون پشت می‌فهمه که حیوون به چی نیاز داره و ژن‌ها رو مشتی مهندسی می‌کنه.
۱۱/
ولی در حقیقت چندصد نسل از اون گریزلی مادرمرده باید هی بچه بزان و کلی بچه ضعیف بمیره تا چندتا بچه که به‌طور «اتفاقی» خاص هستن و ژن‌های «تصادفی» جدید عجیب غریبشون شانس بقای بیشتری بهشون میده، بتونن این ژن‌ها رو به بچه‌هاشون منتقل کنن، تا اون «گونه» بتونه یه‌ذره تغییر کنه.
۱۲/
حالا یه تست ساده برا اینکه ببینید چقدر مفهوم فرگشت رو متوجه شدید:
فرض کنید ایلان ماسک تونست کلونی رو مریخ ایجاد کنه، نصفه نیمه هم ترافرم کردیم با اتمسفر رقیق. بقیه شرایط هم از این قراره:
هوا خیلی سرده، جاذبه ۳۸ درصد زمین، نور خورشید نصف، پرتو مضر فراوان (نبود میدان مغناطیسی)
۱۳/
باتوجه به دانسته‌هاتون از انتخاب طبیعی و فرگشت، ۱۰۰۰ سال دیگه انسان‌های مریخی چه شکلی می‌شن؟ روی عدد سال زیاد تمرکز نکنید، اصلا بازه‌ی زمانی دلخواه خودتون رو درنظر بگیرید. منظور کلی اینه که تکامل انسان توی این محیط جدید به چه سمتی میره و چه تغییراتی توی بدنمون ایجاد می‌کنه؟
۱۴/
اگه جوابتون این بوده که «قدر بلندتر بخاطر جاذبه‌ی بیشتر، پوست کلفت تیره‌تر بخاطر بلاک کردن پرتو مضر، چشم درشت‌تر بخاطر نور کم، لایه چربی زیر پوست بخاطر سرما و...» یعنی هنوز با مفهوم فرگشت مشکل دارید و فکر می‌کنید «یه چیزی» اون پشت هست که اتومات ما رو با محیط تطبیق میده.
۱۵/
به‌احتمال زیاد انسان‌های کلونی مریخ هیچ تغییر تکاملی نخواهند کرد، حتی در بازه زمانی بسیار طولانی.
دوتا نکته مهم:
۱) صفات اکتسابی منتقل نمی‌شن.
۲) تکامل و انتخاب طبیعی بدون مرگ بی‌معنیه.
اینطور نیست که انسان رو مریخ ۱۰تا۲۰تا بچه بزاد، ضعیف‌ها بمیرن، قوی‌ها حرم‌سرا راه بندازن.
۱۶/
تنها درصورتی چشم بشر برای سازگاری با شرایط نور کم مریخ درشت میشه، که هر نسل تعداد زیادی توله پس بندازن، بعد اینا رو شب ول کنن تو صحرای مریخ برای یافتن موش خرما با هم بجنگن :)
ولی در حالت واقعی، طرف با نمره چشم ۸ به‌دنیا میاد عینک می‌زنه، شبا زیر نور مصنوعی هری پاتر می‌خونه.
۱۷/
ما انسان‌ها مدت‌ها است که دیگه «فشار تکاملی» (selective pressure) مثل حیوون‌ها رومون نیست. مثلا الان اگه یه جمعیتی از آفریقا ببرید تو اسکاندیناوی اسکان بدید، هرچقدر صبر کنید سفید و بلوند و چشم آبی نمیشه. چون انواع و اقسام مولتی ویتامین و مراقبت پزشکی هست و بچه‌ای نمی‌میره.
۱۸/
یا اگه یه جمعیتی رو از اسکاندیناوی ببرید وسط صحرای آفریقا، هرچقدر صبر کنید تیره نمی‌شن؛ چون یارو نهایتا دوتا بچه می‌زاد، بین اون دوتا سفید‌تره و سبزه‌تره جفتشون کرم ضد آفتاب می‌زنن، میرن تو کوچه زیر ظل آفتاب مثل اسب میدون فوتبال بازی می‌کنن. شانس بقای جفتشون یکسانه.
۱۹/
اینکه یه بچه قابلیت تنفسی بهتری داشته باشه، برخلاف قدیم به بقاش کمک نمی‌کنه؛ چون قرار نیست بیوفته دنبال بوفالو ۱۰ کیلومتر بدوعه، بعد با شکارش مخ بزنه. قراره پشت شاسی بلند بشینه بره والمارت همینطور که ریلکس اسپری آسم میزنه خرید کنه و همونجا هم با خرید ارگانیک مخ بزنه.
۲۰/
آیا قراره در آینده بر اثر تکامل، دندون عقل از انسان حذف بشه؟ آیا انگشت کوچیکه پای انسان درنهایت محو می‌شه؟
این‌طور مواقع این سوال رو از خودتون بپرسید: «آیا انگشت کوچیکه‌ی پا احتمال بقای شما رو افزایش یا کاهش میده؟ آیا بود و نبود دندون عقل روی شانس جفت‌گیری شما تاثیری داره؟»
۲۱/
اگه پاسخ پرسش‌های بالا «خیر» باشن (که احتمالا هستن)، پس تغییری در اون‌ها رخ نخواهد داد.
ولی این به این معنی نیست که دیگه هیچ تغییری توی انسان مدرن رخ نمی‌ده. اتفاقا رخ می‌ده و جالبه کمتر کسی بهش توجه می‌کنه.
(ادامه تقریبا کپی یه بحثیه که قبلا داشتم)
۲۲/
یه جامعه فرضی امروزی رو درنظر بگیر که توی اون صفاتی مثل «صداقت» و «شرف» و «پاکدستی» تنبیه میشه؛ باعث میشه طرف کار گیرش نیاد، نتونه پول دربیاره و درنتیجه احتمال جفت گیری و تولید مثل این افراد پایین میاد. ازطرفی صفات «خایه مالی» و «بی‌شرفی» تشویق میشن و باعث میشن فرد پیشرفت کنه
۲۳/
فرد خایه‌مال بی‌شرف احتمال موفقیت مالی بیشتری داره و درنتیجه شانس بیشتری برای پیدا کردن جفت، تشکیل خونواده و تولید مثل داره.
فارق از میزان تاثیر، اگر بپذیریم ژنتیک روی بروز این صفات بی‌تاثیر نیست، در درازمدت ژن‌های مرتبط با «شرافت و صداقت» از gene pool اون جمعیت حذف میشه
۲۴/
و ژن‌های مرتبط با بروز صفات «خایه مالی و بی‌شرفی» جای اون‌ها رو می‌گیرن.
تکامل انسان مدرن این مدلیه! یعنی فشار تکاملی روی ما دیگه «طبیعی» (از جانب طبیعت) نیست؛ بلکه مصنوعی و ازجانب جامعه/حکومته.
این رو بذارید کنار حذف فیزیکی یا اجبار به مهاجرت هر کسی که سرش به تنش می‌ارزه
۲۵/
این تغییرات گرچه در کوتاه‌مدت به‌چشم نمیان، ولی در درازمدت چنان دگرگیسی در اون جامعه ایجاد می‌کنن که وقتی به جمعیت جدید برخواسته از اون حکومت بنگرید، باور اینکه آن‌ها با ساکنان قدیم این سرزمین نسبتی داشتند، از داشتن نیای مشترک شامپانزه و انسان نیز غریب‌تر است.
۲۶/
* توی توییت ۱۵ منظورم «جاذبه کمتر» بود، توی توییت ۲۶ هم «برخاسته» رو مثل بی‌سوادها اشباه نوشتم. پول هم ندارم بدم قابلیت ادیت بخرم 😅

جاري تحميل الاقتراحات...