ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ੮ ਵਾਰ ਹਮਲਾ (ਲੜੀਵਾਰ)
1574, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਸਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ
⬇️
1574, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਸਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ
⬇️
ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਵਾਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਚੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ
⬇️
⬇️
ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਹਰ ਹਮਲਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਸ ਪਰਕਾਰ ਹੈ।
ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ” ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
⬇️
ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ” ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
⬇️
ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ 1737 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ
1737 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਵੀ ਸਨ।
⬇️
1737 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਵੀ ਸਨ।
⬇️
ਮੁਗਲ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰਾਬ, ਤੰਬਾਕੂ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੁਫਤ ਸੇਵਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਵਾਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
⬇️
⬇️
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਆਖਰਕਾਰ 1740 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।
ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੋ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸੀ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ
⬇️
ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੋ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸੀ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ
⬇️
ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਛੇ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਟੰਗਕੇ ਘੋੜੇ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁਗਲ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ!⬇️
7 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
(To be continued)
(To be continued)
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ (ਦੁਰਾਨੀ) ਦੁਆਰਾ 1757 ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ
ਅਕਤੂਬਰ 1757 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੀਲਾ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ
⬇️
ਅਕਤੂਬਰ 1757 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੀਲਾ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ
⬇️
ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਂਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ, ਅਬਦਾਲੀ 1757 ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
⬇️
⬇️
ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਮਲਬੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਲੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 1757 ਵਿਚ ਨਾਮ ਰਸੀਏ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ
⬇️
ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 1757 ਵਿਚ ਨਾਮ ਰਸੀਏ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ
⬇️
ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਸਾਖੀ 1758 ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਮ ਅਫਗਾਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
(To be continued)
(To be continued)
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ (ਦੁਰਾਨੀ) ਦੁਆਰਾ 1762 ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਤੀਜਾ ਹਮਲਾ
5 ਫਰਵਰੀ 1762 ਨੂੰ, 150,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਰਦਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਹਤਾਸ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ,
⬇️
5 ਫਰਵਰੀ 1762 ਨੂੰ, 150,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਰਦਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਹਤਾਸ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ,
⬇️
ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ (ਮਹਾਨ ਘੱਲੂਘਾਰਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਕੂੜੇ ਨਾਲ ਪਲੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੱਟ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਨੱਕ ’ਤੇ ਵੱਜੀ।
⬇️
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਕੂੜੇ ਨਾਲ ਪਲੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੱਟ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਨੱਕ ’ਤੇ ਵੱਜੀ।
⬇️
ਇਹ ਸੱਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ 1773 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਖ ਅਕਤੂਬਰ 1762 ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲਗਭਗ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੋਰਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।
⬇️
ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਖ ਅਕਤੂਬਰ 1762 ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲਗਭਗ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੋਰਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।
⬇️
ਭਾਵੇਂ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਸੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ। ਸਿੱਖ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਮਕਿਆ।
(To be continued)
Gurudwara Sri Wadda Ghallughara Sahib🙏🏻
(To be continued)
Gurudwara Sri Wadda Ghallughara Sahib🙏🏻
جاري تحميل الاقتراحات...