رتبها

برای یافتن اعدام‌شدگان سال 1360 سری هم به قطعه 41 زدیم؛ یکی از مرموزترین قطعه‌های بهشت زهرا. ناباورانه چند اعدامی سال 60 هم پیدا کردیم.
از قبل داستان‌های زیادی درمورد این قطعه شنیده بودیم. قبرهای فروریخته، موجودات عجیب و غریب، بیرون زدن اسکلت دفن‌شدگان، دفن سرسری اعدامیان 57 و...

(کادر سبزرنگ را به خاطر داشته باشید)
همکارانی که در ایران به ما کمک ‌کردند (اصلا جزو کارهای تک‌نفره نبود) روزها به نوبت اطراف این قطعه گشتند تا بهترین زمان و مناسب‌ترین ورودی را برای داخل شدن به 41 و عکاسی از سنگ‌قبرها پیدا کنند اما نشد.
هر بار که روزنه‌ای برای ورود و صرف زمان

کافی برای عکاسی باز می‌شد، یا موتورسواران دوترکه‌ی "امنیت حرم" اطراف قطعه بودند (دقیق‌تر و حواس‌جمع‌تر، حتی مودب‌تر از بقیه‌)، یا دژبان‌های ارتش، پیاده یا با ون‌های سفیدشان در حال تعویض پست یا گشت‌زنی، یا لباس‌شخصی‌های قابل تفکیک از بقیه (لباس‌های خاکی یا سفید که روی شلوار بود و

آستین پایین و یقه‌ی بسته و شلوار خاکی یا سبزرنگ و قیافه‌های مشخص)، یا پیکاپ‌های کاپرای مشکی‌رنگ ِ واحد انتظامات شهری و یا پژو 405، پراید، پرشیا و سمندهای تک‌سرنشین یا دوسرنشین که علاوه بر تهران، پلاک‌ ایران 38 هم بین آنها به چشم می‌خورد، به آرامی در حال گذر از کنار قطعه (خیابان

بین قطعات 41 و 42 پارکینگ و یکطرفه و بین قطعات 42 و 43 بن‌بست) بودند. همکاران تحقیقی ما کم‌تجربه نبودند اما لو رفتن بپّاهای قطعه بیش از آنکه به خاطر زرنگی همکاران ما باشد، به دلیل تعداد زیاد پلاک‌های غیر تهران در اطراف قطعه 41، سرعت کم و نوع نگاه جستجوگرشان به قطعه بود.
دلیل؟

اطراف قطعه 41 به دلیل بسته بودن دو خیابان و بسته‌شدن‌های یک‌خط درمیانِ خیابان‌های اطرافش، اصلا جای مناسبی برای چرخیدن ماشین‌های به‌اصطلاح تحت استخدام اسنپ و تپسی نیست!
مساحت این قطعه، الان حدود یک هکتار است.
چرا الان؟ چون قبلا بیشتر بود. با نگاهی به عکس‌های گوگل‌مپ و 21 سال عقب

رفتن تا سال 2002 (1381)، مشخص می‌شود حداقل روی دو ردیف کامل از این قطعه بتن‌ریزی شده و جنب خیابان بین 41 و 42 را تبدیل به پارکینگ کرده است.
یادتان هست بالاتر گفتم کادر سبزرنگ را به یاد داشته باشید؟
باتوجه به اینکه در حال حاضر این قطعه 110 ردیف و حدود 95 شماره دارد، مجبور بودیم

با واقعیات فعلی پیش برویم وگرنه آن 2ردیف بتن‌ریزی شده چیزی حدود 1800 تا 2000 جنازه را در خود جای داده‌اند که چون سندی از اسامی‌شان نداشتیم، در گزارش نیاوردیم.
قطعه 41 قطعه‌ای کوچک محسوب می‌شود و مساحتش حدود یک هکتار است؛ طول و عرضی تقریبا برابر و حدوداً صدمتر در صدمتر (تقریبی).

طبق آمار ما در این یک هکتار حدود 11000 جنازه دفن شده است. در این قطعه 11 ردیف درخت کامل از ابتدا (سمت قطعه 43) تا انتها (به سمت قطعه 42) دیده می‌شود که بین آنها 10ردیف خالی برای دفن متوفی وجود دارد.
نشانه‌های سوختن پای هریک از این درخت‌ها کاملا مشخص است؛ ظاهراً برای خشک کردنشان.

عکس‌هایی که همکاران ما از بیرون به سمت داخل قطعه گرفته‌اند تفاوت بین شمشادها و درختان داخل باغچه کنار قطعه و درختان داخل قطعه را نشان می‌دهد.
از طرف قطعه 43 که وارد 41 می‌شوید تنها یک قبر می‌بینید که مرمر سفیدرنگی است متعلق به یک کودک متولد 1352 و متوفی 1358. قبر یک نوزاد را هم

بین ردیف‌‌های سوم و چهارم درخت‌ها خواهید دید. دیگر خبری از قبر نیست (9 ردیف کامل بدون قبر مشخص یا سنگ سالم) تا ردیف ماقبل آخر قطعه که سرشار از سنگ قبر شکسته است. سنگ‌قبر نه‌؛ سنگ‌‌هایی خرد و ‌تکه‌شده اما نامربوط به یکدیگر.
انگار هرجا تکه‌سنگی دیده‌اند جمع کرده و اینجا ریخته‌اند.

جز استوار رضا حاجی‌پروانه، ایرج جمشیدی و چند قبر دیگر که همگی ابتدای قطعه قرار دارند، سنگ سالم دیگری به چشمتان نمی‌خورد تا بالای قطعه که یک ردیف سنگ بی‌خطر می‌بینید. اکثرا متوفی 1358.
بقیه از بس سنگ گذاشته‌اند و خرد شده، ازخستگی به نوشتن روی ملات ماسه و سیمان بسنده کرده‌اند.

علی نوروزی (1359) کودتای نوژه
علی‌اکبر عوض‌زاده (1359) کودتای نوژه
غلامحسین قایق‌ور (1359) استوار نیروی مخصوص، کودتای نوژه
کریم افروز (1359) سروان خلبان، کودتای نوژه

محرمعلی زاهدی، (1359) ستوانیار
محمدرضا متقی ایروانی (1359) سرمایه‌دار، صاحب کاباره
نجات یحیی (1359) ستوان خلبان، نیروی هوایی

اعدام‌شدگان سیاسی 1360:
فرید پارسی
سعید کلهر
داود جعفری
حمیده منافی دریانی

اگر از سمت قطعه 38 وارد قطعه 41 شوید، متوجه خواهید شد خاک قطعه، برعکس دیگر قطعات، اقلا 30 سانتیمتر از خیابان پایین‌تر است.
دلیل:
بارش برف و باران، کوبیده نشدن خاک. بی‌توجهی به قطعه باعث شده بین ذرات خاک فاصله بیفتد و اصطلاحا پوک شود. مراقب قدم‌هایتان باشید چون ممکن است پای

شما تا مچ در خاک این قطعه فرو برود. ریزش برخی قبور، مخصوصا در مرکز قطعه هم واقعیت دارد. علاوه بر این، به محض رسیدن به مرکز قطعه، متوجه سنگینی نگاه دیگران و قطع شدن سیگنال موبایل یا اپلیکیشن‌های اینترنتی موبایلتان خواهید شد.
دلیل؟ وجود آنتن‌های متعدد و پارازیت سنگین روی قطعه 41.

نظارت بر 41:
4گوشه قطعه 2 دوربین به سمت داخل، بین 41 و 43 دو دوربین پایه‌بلند ترافیکی با دید 360 درجه، بین 38 و 41 یک پایه دوربین افقی با 4 یا 5 دوربین (4 دوربین وندال‌پروف و یک دوربین ترافیکی) و بین 41 و 23 حداقل 3 دوربین وندال‌پروف با لنز اضافی: اقلا 17 دوربین نظارتی/امنیتی.

در 41 از متوفی 57 تا 60 داریم و تقریبا هیچ راهی برای احراز هویت دفن‌شدگان در این قطعه وجود ندارد. در منتهی‌الیه این قطعه بیشترین اعدامی سال 1360 را پیدا کردیم، بنابراین احتمال اینکه آخرین ردیف این قطعه حاوی حدود 900 اعدامی سال 60 باشد زیاد است، اما فعلا سندی برای اثبات نداریم.

* منتهی‌الیه سمت چپ این قطعه...

نظر به اینکه در سال 60 هنوز دفن در خاوران به‌طور جدی در دستور کار مسئولان نبود، احتمال اینکه اعدامیانی چون سعید سلطانپور و طلعت رنجبر یا کشته‌شدگان سازمان مجاهدین 19 بهمن همچون موسی خیابانی، اشرف ربیعی و بقیه در این قطعه دفن شده باشند زیاد است، اما فعلا نمی‌توانیم اثبات کنیم.

همکاران ما به قدری از حضور در این قطعه مخوف، هیجان‌زده و (همزمان) ترسیده بودند که به‌ناچار برای در امان ماندن، آنها را از ایران خارج کردیم.
عکس گرفتن از قطعه و سنگ قبرهای شکسته، زیر نظارت آن همه دوربین و جلوی چشم ماموران امنیتی/اطلاعاتی، دژبان و امنیتی‌های لباس‌شخصی، ترس هم دارد.

یکی از همکارانمان تقریبا یک ربع با پا مشغول کنار زدن خاک‌ روی این سنگ بود و همزمان از قطعه خارج و به آن وارد می‌شد.
می‌گفت: به قدری نو و تازه بود که باورم نمی‌شد.
احتمال می‌دهیم فقط خانواده‌ سرهنگ پیاده حسین مصطفوی (لشکر 77 خراسان، اعدامی کودتای نوژه) عکس این سنگ را داشته باشند.

یکی دیگر از افسران اعدامی کودتای نوژه.
به نظر می‌رسد او تنها فرد مرتبط با این کودتاست که در قطعه‌ای غیر از 41 دفن شده است.
سرگرد خلبان قدرت‌الله ترکمان در قطعه 92 دفن شده است.

برای کسب اطلاعات بیشتر از اعدامیان دفن شده در این قطعه و اطلاع از سال اعدام آنها به سایت rastyad.com مراجعه کنید.

rastyad.com

راست‌یاد - راست‌یاد

به‌ مناسبت چهل‌ویکمین سالگرد آغاز قتل‌عام مخالفان سیاسی در سال ۱۳۶۰، تارنمای راست‌یاد از بانک اطلاعا...

رشته توییت بعدی مربوط به آخرین قطعه‌ای است که برای ثبت مستندات گزارش تحقیقی مربوط به قتل‌عام مخالفان سیاسی در سال 60 آن را جستجو کردیم: قطعه 91.
پس از معرفی کامل قتل‌عام سال 1360 درمورد قطعه‌ای مخوف‌تر از قطعه 41 گزارشی مستند منتشر خواهیم کرد: قطعه 93.
شاید در مناسبتی خاص...