۲) دکترین "عمق استراتژیک" داوود اوغلو مبتنی بر "قدرت نرم" ترکیه، طوفانی دیپلماتیک از ایروان و تهران تا نیکوزیا و بروکسل به راه انداخته بود. در دوره اول ریاست جمهوری اوباما، ترکیه برغم اینکه در جریان ماجرای کشتی "ماوی مرمره" از آمریکا دلخور شد اما میانجیگری اوباما به نفع ترکیه شد.
۳) #ترکیه تقریبا با هیچ کشوری در منطقه دچار تنش جدی نبود، اصلاحات ساختاری که ترکیه انجام داده بود اتحادیه اروپا را مجاب کرد تا مذاکرات الحاقی برای پیوستن ترکیه به اروپا را سال ۲۰۰۵ آغاز کند. تُرکها در این دوران با روسها هم مناسبات خوبی داشتند؛ اختلافات بر سر جنگ در گرجستان...
۴) مناقشات در دریای سیاه و مساله قره باغ و جنگ کریمه وجود داشت اما مناسبات آنکارا-مسکو در کُل نه خیلی گرم بود نه سرد! ترکیه آمریکا و اروپا را کنار خود میدید و خاورمیانه ای که در آن به لحاظ قدرت اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک پیشتاز بود. قدرت نرم به #ترکیه اعتماد بنفس زیادی داده بود!
۵) تا اینکه در ۲۰۱۱ زلزله ای بزرگ خاورمیانه را تکان داد. "بهار عربی" فرصتی بادآورده برای ترکیه بود تا با روی کار آمدن اخوان المسلمین بجای اسلامگرایان افراطی، منطقه با الگو گرفتن از مُدل ترکیه وارد فاز جدیدی شود. ترکیه اما امیدوار که اوباما مثل لیبی در #سوریه هم مداخله خواهد کرد!
۶) اوباما اما برغم عبور اسد از "خط قرمز" آمریکا [استفاده از سلاحهای شیمیایی] در سوریه نه منطقه پرواز ممنوع اعلام کرد نه "مداخله بشر دوستانه"! بقیه ماجرا را میدانید.اوباما از کُردهای سوریه حمایت کرد، #ایران/روسیه وارد جنگ شدند و سندرم سور، پارانویای خیانت قدرتها به ترکیه، عود کرد!
۷) ترکیه در نوامبر ۲۰۱۵ جت روسیه را در سوریه سرنگون کرد و روابط مسکو-آنکارا ۸ ماه معلق ماند و آمریکا/ناتو عین خیالش نبود! اردوغان بعدها در نامه ای ابراز تاسف کرد و مناسبات از سر گرفته شد. در ژوئیه ۲۰۱۶ که در ترکیه کودتا شد، #پوتین اولین کسی بود که از #اردوغان/ترکیه حمایت کرد!
۸)بایدن۲ ماه پس از کودتای نافرجام به ترکیه آمد و آنکارا استراداد گولن را خواستار شد. سفر بایدن هیچ نتیجه ای نداد. ترکیه، همپیمان آمریکا در ناتو، که یکبار فریب اوباما را خورده بود اینبار خودش را به همراه ایران/روسیه بعنوان شریک مذاکرات آستانه اعلام کرد. ترکیه از آغاز جنگ #سوریه...
۹) چهار عملیات نظامی در این کشور انجام داده است:
سپر فرات [در مثلث اعزاز-جرابلس-الباب] اوت ۲۰۱۶ تا مارس ۲۰۱۷،
شاخه زیتون [عفرین] ژانویه تا مارس ۲۰۱۸،
چشمه صلح [شرق فرات] اکتبر-نوامبر ۲۰۱۹،
عملیاتهای #ادلب از اکتبر ۲۰۱۷ تا امروز که ترکیه بیش از ۶۰ پایگاه در این منطقه دارد.
سپر فرات [در مثلث اعزاز-جرابلس-الباب] اوت ۲۰۱۶ تا مارس ۲۰۱۷،
شاخه زیتون [عفرین] ژانویه تا مارس ۲۰۱۸،
چشمه صلح [شرق فرات] اکتبر-نوامبر ۲۰۱۹،
عملیاتهای #ادلب از اکتبر ۲۰۱۷ تا امروز که ترکیه بیش از ۶۰ پایگاه در این منطقه دارد.
۱۰) ترکیه در عراق نیز عملیاتهای نظامی اش علیه نیروهای پ.ک.ک را افزایش داده است. ترکیه بین سالهای ۱۹۸۸-۱۹۹۹ نیز این عملیاتها را انجام میداد اما ابعاد/مقیاس این اقدامات به شدت گسترده تر شده است.در #لیبی نیز ترکیه از ژانویه رسما مداخله نظامی کرده و با امارات/مصر/عربستان در نزاع است.
۱۱) در مدینترانه شرقی نیز #ترکیه به تنهایی در حال رویارویی با ائتلاف گازی مصر-اسرائیل-لبنان-یونان-قبرس است، ائتلافی که از سوی امارات-عربستان-فرانسه حمایت میشود. و آمریکایی که از نگاه ترکیه منفعل است و اولویتهایش مهار چین و مقابله با روسیه و ج.ا است نه حمایت از همپیمانش در ناتو!
۱۲) #اردوغان اخیرا در نما آهنگی در توییتر واژه ای پُر معنا را بکار برد: Kizil Elma یعنی سیب سرخ! سیب سرخ در میتولوژی تُرکی بمعنای هدف نهایی است. در زمان عثمانیان شهرهایی چون وین، بوداپست و واتیکان به عنوان کیزیل الما مطرح بود؛ یعنی آرمان و هدفی فرامنطقه ای! از این رو میتوان....
۱۳) اینگونه استنباط کرد که "ترکیه نوین" دیگر هیچ شباهتی با ترکیه دوران داوود اوغلو نخواهد داشت، ترکیه در نتیجه تحولات منطقه ای/ فشار اقتصادی در داخل و مشخص نبودن سیاستهای ترامپ دستکم تا انتخابات ریاست جمهوری امریکا میخواهد اندازه منافع ملی اش را در دریاها، آسمان و زمین تعریف کند.
۱۵)در صدمین سال تاسیس جمهوری کشور را "قوی تر و مستقلتر از نظر اقتصادی، نظامی،سیاسی" خواهد کرد. این اظهارات جدید نیست اما نشان از تغییرات بزرگ در سیاست خارجی ترکیه دارد، نشان از گرایش بیشتر ترکیه به چین/روسیه/ایران/قطر/پاکستان و تنش با اروپا در عین تلاش برای بهبود روابط با آمریکا!
۱۹) #ترکیه هم در تلافی این اقدام برخی پایگاهای نظامی امریکا را تعطیل کرد. در دهه ۸۰ اما ترکیه دوباره هم راستا و همسو با غرب شد. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که ترکیه تا پای طلاق استراتژیک با آمریکا هم پیش برود بعید است به طور کامل بتواند به آمریکا و ائتلافش با ناتو پشت کند...
۲۰) انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در آینده سیاست خارجی ترکیه نقش حیاتی ایفا میکند. بنظر میرسد ترکیه با ترامپ بهتر از #بایدن خواهد توانست معامله کند و اگر بایدن رییس جمهور شود، احتمال تقویت مناسبات ترکیه با ائتلاف ضد آمریکایی به مراتب بیشتر خواهد بود.زمان همه چیز را مشخص خواهد کرد!
جاري تحميل الاقتراحات...