قتل عام حماه
از بدو تأسیس حزب "البعث العربي الإشتراكي" در سال ۱۹۴۷ توسط ميشل عفلق، صلاح البيطار و زكي الارسوزي در سوریه و جماعت اخوان المسلمین سوریه در ۱۹۴۹ این دو جریان در تضاد قوی با یکدیگر بودند. مبانی فکری بعث سکولاریسم، قومگرایی و سوسیالیسم بود در حالی که اخوان بر خلاف بعث/۱
از بدو تأسیس حزب "البعث العربي الإشتراكي" در سال ۱۹۴۷ توسط ميشل عفلق، صلاح البيطار و زكي الارسوزي در سوریه و جماعت اخوان المسلمین سوریه در ۱۹۴۹ این دو جریان در تضاد قوی با یکدیگر بودند. مبانی فکری بعث سکولاریسم، قومگرایی و سوسیالیسم بود در حالی که اخوان بر خلاف بعث/۱
قومی نبود، به مالکیت خصوصی اعتقاد داشت و دین را از سیاست جدا نمیدانست. (بله حتما یک جریان فکری مشابه را به یاد آوردید که پیوندش با بعث سوریه از عجایب روزگار است!)
اخوان المسلمین توانستند در جامعه سنی های سوریه و فئودالها جایگاه قابل توجهی به دست بیاورند./۲
اخوان المسلمین توانستند در جامعه سنی های سوریه و فئودالها جایگاه قابل توجهی به دست بیاورند./۲
به همین دلیل مرکزیت آنان در استان و شهر حماه قرار گرفت و بعث توانست در بین جامعه علوی که پایبندی کمتری به دین داشتند (به تبع آن در ارتش) و اصولا با سنیان در اختلاف بودند و روشنفکران و تحصیلکردگان سوری افراد زیادی را جذب کند.
این اختلاف تا کودتای ۱۹۶۳ که بعث قدرت را در دست گرفت/۳
این اختلاف تا کودتای ۱۹۶۳ که بعث قدرت را در دست گرفت/۳
جنبه فکری و البته رقابت انتخاباتی داشت تا اینکه حکومت تظاهرات مستمر طرفداران اخوان را بالاخره در سال ۱۹۶۵ در حماه به شدت سرکوب کرد. این سرکوب در هنگام ریاست جمهوری "امین الحافظ" که اتفاقاً سنی و از طیف معتدل بعث بود صورت گرفت.
روابط دو طرف در ابتدای به قدرت رسیدن حافظ الاسد/۴
روابط دو طرف در ابتدای به قدرت رسیدن حافظ الاسد/۴
به واسطه حمایت اخوان و اتاق بازرگانی و فئودالهای سنی از وی در برابر چپگرایان تندرویی چون نورالدین الآتاسی، بهبود یافت ولی این ماه عسل چندان طولانی نبود و پس از تبادل اتهامات، اقدامات خصمانه دو طرف دوباره آغاز شد. اخوان، بعث که اکنون دیگر "دولت" هم را به طائفه گرایی متهم میکرد/۵
دولت هم اخوان را متهم میکرد اقدامات اسراییل در لبنان را توجیه کرده و با کشورهای بیگانه چون عراق و ایران رابطه دارد و از اًنها پول و تسلیحات میگیرد.
در ۳۱ ژانویه ۱۹۷۳ حکومت قانون اساسی جدیدی تصویب کرد که طبق آن اسلام از شروط صلاحیت تصدی ریاست جمهوری حذف شد/۶
در ۳۱ ژانویه ۱۹۷۳ حکومت قانون اساسی جدیدی تصویب کرد که طبق آن اسلام از شروط صلاحیت تصدی ریاست جمهوری حذف شد/۶
تصویب این قانون باعث اعتراضات و تظاهرات گسترده مسلمانان سنی در سوریه به ویژه حمص و حماه شد. طی این اعتراضات اخوان حافظ اسد را "دشمن خدا" خواندند و خواستار "جهاد" شد. در سال ۱۹۷۶ و پس از ورود ارتش سوریه به لبنان، اخوان المسلمین سلسله اقدامات خرابکارانه ای را در سوریه اًغاز کرد/۷
این اعتراضات و اقدامات خرابکارانه که بعدها به "شورش اخوان المسلمین" معروف شد و تا ۱۹۸۲ ادامه داشت شامل بمب گذاری در تأسیسات نظامی و ترور افسران پلیس و امنیتی میشد. از مهمترین این عملیات میتوان به "کشتار مدرسه توپخانه حلب" اشاره کرد که در آن مدرس دانشکده "ابراهیم یوسف"/۸
جمعی از دانشجویان افسری را به خط کرد و سپس درها را به روی یک تیم مسلح باز کرد که دانشجویان را به رگبار بستند. در این جنایت ۳۲ تا ۸۹ نفر کشته شدند.
پس از آن نیز حملات به دفاتر حزب و مراکز امنیتی تنها در حلب بیش از ۳۰۰ کشته بر جای گذاشت. پاسخ حکومت دستگیری گسترده اسلامگرایان/۹
پس از آن نیز حملات به دفاتر حزب و مراکز امنیتی تنها در حلب بیش از ۳۰۰ کشته بر جای گذاشت. پاسخ حکومت دستگیری گسترده اسلامگرایان/۹
شکنجه، حبس و بعضاً اعدام های بدون محاکمه بود.
در ۲۶ ژوئن ۱۹۸۰ تلاش برای ترور حافظ الأسد با پرتاب یک بمب دست ساز و سپس رگبار مسلسل صورت گرفت و این واقعه موجب انتقام گیری وحشیانه حکومت شد. فردای آن روز گروهانهای موسوم به "سرایا الدفاع" که اکثریت علوی دارند با ورود به زندان تدمر/۱۰
در ۲۶ ژوئن ۱۹۸۰ تلاش برای ترور حافظ الأسد با پرتاب یک بمب دست ساز و سپس رگبار مسلسل صورت گرفت و این واقعه موجب انتقام گیری وحشیانه حکومت شد. فردای آن روز گروهانهای موسوم به "سرایا الدفاع" که اکثریت علوی دارند با ورود به زندان تدمر/۱۰
تا ۱۱۵۲ زندانی اسلامگرا را قتل عام کردند. کمتر از شش ماه بعد حکومت قانونی تصویب کرد که مجازات انتساب به اخوان المسلمین را اعدام و یک ماه هم برای اعضای این جماعت مهلت تعیین کرد.
اگوست ۱۹۸۰ حکومت در پاسخ به حمله ای به سربازان در حلب نزدیک به ۸۰ نفر از ساکنین اطراف منطقه/۱۱
اگوست ۱۹۸۰ حکومت در پاسخ به حمله ای به سربازان در حلب نزدیک به ۸۰ نفر از ساکنین اطراف منطقه/۱۱
وقوع ترور را دستگیر و بدون محاکمه اعدام کرد. در اوریل ۱۹۸۱ و پس از حمله به روستایی علوی نشین در حومه ادلب هم جمعی از مردان ساکن شهر را به صورت تصادفی اعدام کرد.
پس از این وقایع بیش از ۱۰۰۰ نفر از اعضای جماعت از ترس دستگیری و اعدام خود را تسلیم کردند./۱۲
پس از این وقایع بیش از ۱۰۰۰ نفر از اعضای جماعت از ترس دستگیری و اعدام خود را تسلیم کردند./۱۲
در اواخر ژانویه ۱۹۸۲ با آغاز اعتراضات در حماه، مسلحین وابسته به اخوان المسلمین با حمله به پاسگاههای پلیس و مراکز دولتی اًنها را تصرف کرده و پس از احداث پستهای ایست و بازرسی سراغ دفاتر حزب بعث و دستگیری و قتل اشخاص باقی مانده منتسب به حکومت و حزب کنترل کامل شهر را در دست گرفتند/۱۳
حافظ اسد، برادرش ژنرال "رفعت الأسد" (عکس) را مأمور باز پس گیری شهر و سرکوب شورش کرد.
وی نیز با فراخوانی "گروهانهای دفاع" تحت امرش و واحد اطلاعات ارتش و همراهی لشکر ۴۷ زرهی، لشکر ۲۱ مکانیزه و هنگ ۲۱ نیروهای ویژه چترباز در دوم فوریه شهر را به محاصره کامل درآورد./۱۴
وی نیز با فراخوانی "گروهانهای دفاع" تحت امرش و واحد اطلاعات ارتش و همراهی لشکر ۴۷ زرهی، لشکر ۲۱ مکانیزه و هنگ ۲۱ نیروهای ویژه چترباز در دوم فوریه شهر را به محاصره کامل درآورد./۱۴
تمامی مسیرهای منتهی به شهر بسته شده و از ورود و خروج افراد جلوگیری شد.
"پاتریک سیل" نویسنده و پژوهشگر انگلیسی مینویسد به یک یک چتربازان گفته شده بود باید به هر قیمتی "شورش اسلامگرایان" پایان یابد.
محاصره شهر توسط ۱۲۰۰۰ سرباز یک هفته به درازا کشید./۱۵
"پاتریک سیل" نویسنده و پژوهشگر انگلیسی مینویسد به یک یک چتربازان گفته شده بود باید به هر قیمتی "شورش اسلامگرایان" پایان یابد.
محاصره شهر توسط ۱۲۰۰۰ سرباز یک هفته به درازا کشید./۱۵
پس از آن اعلامیه هایی مبنی بر فرمان خروج مردم از شهر و تسلیم مسلحین توسط هواپیما در آسمان شهر پراکنده شد. در این اعلامیه ها ذکر شده بود هر کس پس از پایان ضرب الأجل در شهر بماند به عنوان شورشی تلقی و کشته خواهد شد.
پس از پایان مهلت تعیین شده شهر با توپخانه مورد حمله قرار گرفت./۱۶
پس از پایان مهلت تعیین شده شهر با توپخانه مورد حمله قرار گرفت./۱۶
بعضی منابع حتی از بمباران شهر توسط جنگنده ها هم نوشتند. نیروها با در هم شکستن مقاومت شورشیان وارد شهر شدند و هفته اول به بازپس گیری شهر گذشت. عفو بین الملل میگوید تانکها در ۴ روز ابتدایی هجوم هر آنچه سر راهشان بود را منهدم کرده و برای تمهید ورود پیاده نظام به مرکز قدیمی/۱۷
شهر تقریباً آن را به طور کامل ویران کردند. بعضی منابع حتی استفاده از سیانید هیدروژن یا را نیز ذکر کردند.
دو هفته بعد به جستجوی شهر و تصفیه باقی مانده شورشیان در شهر گذشت. تمامی آوارها برای یافتن افراد زنده مانده جستجو شد و در تونلهای حفر شده در زیر شهر نیز دیزل تزریق شد./۱۸
دو هفته بعد به جستجوی شهر و تصفیه باقی مانده شورشیان در شهر گذشت. تمامی آوارها برای یافتن افراد زنده مانده جستجو شد و در تونلهای حفر شده در زیر شهر نیز دیزل تزریق شد./۱۸
تانکها پس از ورود و استقرار نیروهای پیاده به سمت محورهای خروجی شهر رفته و این مسیرها را برای هدف قرار دادن فراریان زیر آتش گرفتند.
تمامی اخبار سانسور شدند و هیچ کس اجازه سخن گفتن از اًنچه در شهر گذشت نداشت. حکومت در سالهای بعد درباره این موضوع/۱۹
تمامی اخبار سانسور شدند و هیچ کس اجازه سخن گفتن از اًنچه در شهر گذشت نداشت. حکومت در سالهای بعد درباره این موضوع/۱۹
از اصطلاحات "احداث حماه" و "شورش اسلامگرایان تندرو" استفاده میکرد.
حکومت تعداد کشته شدگان را ۱۰ هزار نفر اعلام کرد ولی "رابرت فیسک" خبرنگار تایمز که به فاصله کوتاهی پس از تصرف وارد شهر شد ابتدا تعداد قربانیان را ۱۰هزار و کمی پس از آن ۲۰هزار نفر تخمین زد./۲۰
حکومت تعداد کشته شدگان را ۱۰ هزار نفر اعلام کرد ولی "رابرت فیسک" خبرنگار تایمز که به فاصله کوتاهی پس از تصرف وارد شهر شد ابتدا تعداد قربانیان را ۱۰هزار و کمی پس از آن ۲۰هزار نفر تخمین زد./۲۰
روزنامه ایندیپندنت تعداد قربانیان را ۲۰هزار میداند و ادعای خود اخوان رقم ۴۰ هزار نفر است.
تخمین قربانیان این فاجعه سخت است زیرا اشخاص زیادی (تا ۱۵ هزار نفر طبق برخی ادعاها) نیز مفقود شده و خبری نیز از سرنوشت شان منتشر نشد./۲۱
تخمین قربانیان این فاجعه سخت است زیرا اشخاص زیادی (تا ۱۵ هزار نفر طبق برخی ادعاها) نیز مفقود شده و خبری نیز از سرنوشت شان منتشر نشد./۲۱
پس از فاجعه
سرکوب بیرحمانه حماه اسلامگرایان در سوریه را متلاشی و تا سالها در لاک فرو برد. پس کشتار حماه و چند حادثه کوچک کم اهمیت سوریه دوره آرامی را تجربه کرد و این کشور سالها در رده بندی امنیت رتبه بالایی داشت.
اخوان به دو گروه منشعب شدند./۲۲
سرکوب بیرحمانه حماه اسلامگرایان در سوریه را متلاشی و تا سالها در لاک فرو برد. پس کشتار حماه و چند حادثه کوچک کم اهمیت سوریه دوره آرامی را تجربه کرد و این کشور سالها در رده بندی امنیت رتبه بالایی داشت.
اخوان به دو گروه منشعب شدند./۲۲
گروه اول اعتدال پیشه کرد و چهره های بارز آن به لندن پناه بردند و گروه دوم در عراق مستقر شده و همچنان بر مشی مسلحانه تا سرنگونی بعث پافشاری میکردند ولی به دلیل از دست دادن فرماندهان بارز و بسیاری از نیروی انسانی خود در حماه نتوانستند فعالیت خاصی کنند./۲۳
اسد نیز پس از سرکوب حماه، عدم واکنش قدرتهای جهانی و سکوت محافل بین المللی و آرام شدن اوضاع تاکتیکهای سیاسی در برخورد با مخالفان را کنار گذاشته و شیوه سرکوب را مؤثرترین روش شناخت./۲۴
جهت کم کردن نفوذ اخوان در جامعه نیز با ترویج روحانیونی میانه رو و غیر سیاسی یا همسو با حاکمیت چون "کفتارو" و "بوطی" و برای کسب رضایت بخشی از جامعه سنی و همراه کردن آنان اقدام به جذب نیروهایی از درعا و حوران به پلیس و سیستم امنیتی کرد./ پایان
جاري تحميل الاقتراحات...