رتبها

رشته ای درباره اصلاحات دینی و اجتماعی بن سلمان، ریشه ها، تأثیرات و نتایج
منابع این رشته مقاله فارین پالیسی در ۱۵ مارس ۲۰۱۸ با عنوان "عربستان میتواند پیروز نبرد ایدئولوژی باشد"و سایر منابع موجود در اینترنت عربی و انگلیسی است
foreignpolicy.com
۱

foreignpolicy.com/2018/03/15/sau…

بنیادگرایی مذهبی در حاکمیت و جامعه عربستان ریشه در پیوند میان روحانیون وهابی و خانواده آل سعود حاکم دارد. تقریبا همگان از روند شکل گیری این پیوند و تأثیر آن در نوع اداره عربستان و روابط داخلی و خارجی آن کم و بیش آگاه هستند.
ترویج افکار افراطی سلفی در خارج توسط حکومت عربستان/۲

تحت تأثیر دو حادثه مهم در منطقه بود. انقلاب شیعیان بنیادگرای ایرانی در ۱۹۷۹ و اشغال نظامی افغانستان توسط شوروی در حمایت از حکومت کمونیستی آن کشور.
عربستان در قبال این دو رویداد دو سیاست متفاوت در پیش گرفت. سیاست محافظه کارانه تدافعی در برابر حکومت ایران که با توجه به تحولات/۳

داخلی ایران و منطقه فراز و نشیب داشت و سیاست تهاجمی در قبال اشغال افغانستان که با درخواست، هماهنگی و همکاری ایالات متحده صورت گرفت.
سیاست تهاجمی در افغانستان با تربیت جنگجویان مسلمان، حمایت مالی و تسلیحاتی از مجاهدین افغان، و کمکهای سخاوتمندانه به پاکستان شکل عملی پیدا کرد./۴

این کمکهای مالی توسط صدها مؤسسه خیریه سلفی در عربستان جمع آوری و صرف تأسیس و تجهیز مدارس دینی در پاکستان و تربیت نوجوانان با روحیه جهادی برگرفته از قرآن و روایات مذهبی صورت میگرفت که با توجه به منشأ کمکها و هدف غایی آنها قرائتی افراطی و سختگیرانه از اسلام را ترویج میداد./۵

پس از حوادث ۱۱ سپتامبر که به القاعده به سرکردگی "اسامه بن لادن" اسپانسر و مجاهد معروف عربستانی و البته با اصالت یمنی، نسبت داده شد اولین ضربه به منافع امریکا در خاک این کشور توسط بنیادگرایان برخواسته از همان تفکر افراطی و همان مدارس سلفی وارد شد.
واکنش امریکا حمله به افغانستان/۶

جهت از بین بردن حکومت طالبان که درخواست استرداد بن لادن و تعطیلی کمپهای القاعده را رد کرده بود شروع شد. این حمله زمینی با ضربات متواتر جنگنده ها و پهپادهای امریکایی به کمپهای آموزشی و افراد القاعده و طالبان در ایالات شمالی پاکستان که نوعاً از تسلط دولت مرکزی خارج بود همراه شد/۷

و به موازات فشارهای سیاسی به پاکستان برای قطع کمکهای نظامی و اطلاعاتی به طالبان وارد شد.
راهکار سخت افزاری ایالات متحده در برابر افراط گرایی بنیادگرایان مسلمان نسبتا موفق واقع شد ولی ظهور گروههای جهادی در افریقا، سوریه و سپس کابوس "دولت اسلامی عراق و شام" دولت امریکا را بر آن/۸

داشت که ریشه تفکر افراطی اسلامی را بخشکاند و برای این کار نیاز به همکاری کامل منشأ و حامی اصلی این تفکر یعنی حکومت و جامعه عربستان داشت.
عربستان پس از فهد بن عبدالعزیز توسط پیرمردهای محافظه کار اداره میشد: /۹

عبدالله بن عبدالعزیز در ۷۱ سالگی عملاً حکومت را در دست گرفت و در ۸۱ سالگی با فوت فهد پادشاه شد. پس از وی سلمان بن عبدالعزیز در ۸۰ سالگی زمام امور را در دست گرفت و این محافظه کاری با سابقه چندین دهه مانع اجرای اصلاحات در قوانین و جامعه عربستان بود. /۱۰

پس برای اجرای این سیاست به جوانی متهور و بلند پرواز نیاز بود.
آل سعود "محمد بن نايف" كه متنفذترين نوه عبدالعزیز بن سعود بود را به ولی عهدی و "محمد بن سلمان" را به عنوان نایب وی برگزیدند
سال ۲۰۱۷ طی آنچه کارشناسان زلزله سیاسی خواندند محمد بن نایف از ولایت عهدی برکنار شد/۱۱

محمد بن سلمان که جوان و از مقبولیت کمتری در خاندان برخوردار بود به این منصب گمارده شد. از همان تاریخ عملاً زمام امور عربستان را در دست گرفت و اصلاحات را با معرفی "چشم انداز ۲۰۳۰ عربستان" آغاز کرد و گفت عربستان کشوری "مداراگر با قانون اساسی اسلام و سیاستی معتدل" خواهد بود/۱۲

ولی اولین اقدام مهم محمد بن سلمان در نوامبر ۲۰۱۷ و بازداشت گسترده جمعی از افراد خاندان سلطنتی و بازوهای مالی آنها و افراد وابسته به اتهام تخلفات مالی در هتلی در ریاض به نام "کارلتون ریتز" بود. مهمترین افراد خاندان آل سعود که در ریتز بازداشت بودند میتوان به ولید بن طلال/۱۳

میلیاردر معروف و مالک مؤسسه رسانه ای روتانا و تركي بن ناصر بن عبدالعزیز اشاره کرد ولی مهمتر از این دو متعب، تركي و فهد فرزندان پادشاه سابق عبدالله بن عبدالعزیز سیساسیون نزدیک به آنها از جمله ابراهیم العساف وزیر دارایی، عادل فقیه وزیر اقتصاد، خالد التویجری رئیس دربار/۱۴

در دوره پادشاهی عبدالله، الولید ابراهیم مدیر رسانه mbc بودند که با وارد کردن تهمت فساد و بازداشت آنان را از صحنه سیاسی عربستان خارج کرد و مهمترین مخالفانش در حکومت را خنثی کرد.
اصلاحات اجتماعی عربستان با تمرکز بر زنان شروع شد زیرا زنان جوان بخش بزرگی از جامعه عربستان را تشکیل/۱۵

میدادند که مطمئناً از محدودیتها و قید و بندهایی که جامعه بر آنها وارد کرده بود ناراضی بودند. جمع زیادی از جوانان عربستان که طبق آمار حدوداً ۲۰٪ جمعیت کشور را شامل میشدند نیز موافق این اقدامات بودند. دولتی بودن دین در عربستان و وابستگی روحانیون وهابی به دربار، /۱۶

خیال بن سلمان از مخالفت جدی مفتیان معتبر اصلی را راحت کرد و اگر هم روحانی درجه چندمی اعتراضی به اقدامات اصلاحی میکرد سریعاً با تهدید دستگاههای امنیتی روبرو میشد. تنها مانع جلوی بن سلمان بخش سنتی و محافظه کار جامعه بود که شدیداً نسبت به این تغییرات مقاومت بروز میداد. /۱۷

با توجه به ساختار خانوادگی مردسالارانه عربستان که پدر تنها منبع درآمدی و حکمران خانواده است و همگی تابع دستورات او و بالتبع حکمرانی مردان میانسال محافظه کار بر طایفه و عشیره که ساختار اجتماعی عربستان را تشکیل میدهند، این آزادیهای قانونی هنوز در جامعه جای پا باز نکرده اند./۱۸

به امریکا باز میگردیم
تقریبا دو دهه پس از 11 سپتامبر، بزرگترین شکست آمریکا در جنگ با تروریسم، ناتوانی آن در محکوم کردن عقاید افراطی بود که منجر به تجدید نیروی گروه هایی نظیر القاعده و دولت اسلامی شد. ایالات متحده ده ها هزار تن از جهادگران را از بین برد، /۱۹

مسیرهای درآمدزایی آنها را مختل کرد و رسانه های اجتماعی آنان را مسدود نمود. آنچه به صورت موثر انجام نشده بی اعتبار ساختن این اندیشه و مکتب پر از نفرت است که به یک جریان ثابت برای جذب و استخدام تروریست ها بدل شده بود و تلاش های زیادی برای برون رفت از این معضل صورت پذیرفت./۲۰

هر دو رئیس جمهور یعنی جورج بوش و باراک اوباما دریافتند که درگیری با نیروهای اسلامگرای رادیکال اجتناب ناپذیر است. هرکدام از دولت ها منابع قابل توجهی را برای برنامه ای که بدان (نبرد برای ذهن و قلب) گفته می شد اختصاص دادند. برنامه هایی برای ترویج دموکراسی و یا مبارزه با /۲۱

افراط گرایی خشونت آمیز. بنابراین تلاش های زیادی از جانب دو دولت برای منصرف کردن مسلمانان صورت گرفت تا مانع از حضور آنان در جریان های افراطی شوند اما اقدامات فایده و تاثیر اندکی داشت. آنچه که در استراتژی آمریکا از دست رفته است، شرکای قدرتمند و قابل اعتمادی در دنیای اسلام بودند/۲۲

که می توانستند در مورد مسائل الهیات اسلامی به نحوی معتبر صحبت کند که ایالات متحده به سادگی قادر به انجام آن نیست. درست در همین زمان است که عربستان سعودی وارد می شود زادگاه اسلام و میزبان مقدس ترین مساجد ایمان در کنار ثروت فراوان نفت./۲۳

این دارایی ها به عربستان سعودی توانایی و امکان نفوذ بسیاری در جهان اسلام بخشیده است. ایالات متحده محمد بن سلمان را تحت فشار قرار داد تا اصلاحات خود تحت لوای اسلام معتدل را اجرایی نماید . تمایل وی به "نابود کردن" هیولای جهاد جهانی که پادشاهی سعودی به ایجاد آن کمک کرده است، /۲۴

نیاز به تبدیل شدن به یک برنامه عملی مشخص دارد. آنچه ایالات متحده از بن سلمان انتظار دارد شامل مواردی بسیار مهمتر از آزادی رانندگی زنان، برگزاری کنسرت و... هستند:
کتاب های درسی: عربستان قول داده که پیامهای با مسلمین نفرا پراکن را که یک دهه در کتب درسی وجود داشته اند را حذف کند/۲۵

پیشرفت به آرامی انجام شده؛ اما کار هنوز به سرانجام نرسیده است و اقدامات بیشتری در این زمینه را طلب می کند. محمد بن سلمان نیز باید امسال این اقدامات را انجام داده و کارشناسان امریکا نیز باید بر روند این اقدامات نظارت داشته و آن را تایید نمایند. /۲۶

دوم: همکاری حاکمیت با روسای قبایل قابل اعتماد برای اعتدال مذهبی آنان و یک ممیزی جامع و دقیق از شبکه جهانی مساجد، مدارس و سازمان های خیریه و نیز اخراج کارکنان افراطی در حوزه های تولید محتوا.
سوم: عربستان باید روایت های افراطی از قرآن و منابع مذهبی که برای تبلیغات در سراسر/۲۷

جهان منتشر کرده را اصلاح نماید.
افتضاح قتل خاشقجی باعث شد که امریکا در حمایت از بن سلمان کمی احتیاط به خرج دهد ولی در نهایت آنچه اکنون تحت عنوان اصلاحات اجتماعی در جریان است مقدمه ای است بر آنچه در بالا به عنوان اقدامات اساسی برای خشک کردن ریشه تفکر جهادی و افراطی ذکر شد./ پایان

التصنيفات

المزيد من هذا الكاتب

مواضيع ذات صلة

الأكثر اعجابا

التصنيفات

المزيد من هذا الكاتب

مواضيع ذات صلة

الأكثر اعجابا

فك الثريد