رتبها

آیا اتیوپی و مصر در شُرف درگیری نظامی هستند؟
در صورت وقوع این اولین جنگ بر سر منابع آبی در تاریخ مدرن خواهد بود.
رشته ای طولانی با نگاه به بحران آبی میان اتیوپی، سودان و مصر.

رود نیل با ۶۶۷۰ ک.م طولانی ترین رودخانه جهان دو سرچشمه دارد. نیل سفید که از جنوب رواندا شروع شده پس از گذشتن از شمال تانزانیا و دریاچه ویکتوریا و اوگاندا به جنوب سودان وارد میشود. نیل آبی از دریاچه "تانا" در اتیوپی شروع شده سپس وارد سودان میشود. /۱

در خارطوم با پیوستن به نیل سفید رودخانه نیل بزرگ را تشکیل داده و به سمت مصر جاری میشود.
به این ترتیب ۱۰ کشور در حوزه نیل واقع شده اند: اوگاندا، رواندا، بوروندی، اتیوپی، تانزانیا، کنیا، کنگو، سودان جنوبی، سودان و مصر./٢

رودخانه "ابّای" در اتیوپی (که با پیوستن به چندین نهر دیگر در سودان نیل آبی را تشکیل میدهد) به طور متوسط سالیانه ۷٪ آب نیل را تأمین میکند ولی در فصل بارانهای موسمی این میزان به ۷۰-۸۰٪ میرسد که برای پر کردن سدهای پایین دست کاملا حیاتی است./٣

اولین موافقتنامه ای که مصر به عنوان کشوری نیمه مستقل در مورد نیل نوشت در سال ۱۹۲۹ با بریتانیا (نماینده کنیا، تانزانیا، سودان و اوگاندا) بود که بر اساس آن کشورهای حوزه نیل حقابه مصر را به رسمیت شناخته و مصر حق اعتراض به ساخت تأسیسات جدید بر روی نیل توسط کشورهای دیگر را دارا شد./۴

در سال ۱۹۵۹ و پس از موج استقلال در افریقا توافقنامه ای بین مصر و سودان به عنوان مکمل توافق ۱۹۲۹ نوشته شد که طبق آن سهم مصر از حقابه نیل حداقل ۴۸ میلیارد م.م است. سایر کشورهای افریقایی حوزه نیل توافقات ۱۹۲۹ و ۱۹۵۹ را به رسمیت نشناخته و آنها را حاصل دوره و نگاه استعماری میدانند./۵

طی نقشه برداری سرزمینی در اتیوپی که توسط States Bureau of Reclamation مرتبط با وزارت خارجه امریکا صورت گرفت سد بزرگ "رنسانس" مکان نمایی شد.
در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ دولت اتیوپی بدون مراجعه و اطلاع به دولت مصر عملیات نقشه برداری اولیه را آغاز کرد./۶

نوامبر ۲۰۱۰ طراحی آن به پایان رسید و در م۳۰ مارس ۲۰۱۱ دولت اتیوپی رسماً برنامه ساخت سد را اعلام کرد. فردای همان روز با ترک تشریفات قراردادی به مبلغ ۴.۸ م دلار با شرکت ایتالیایی Salini Costrettori منعقد و در ۲ اپریل ۲۰۱۱ نخست وزیر اتیوپی سنگ بنای سد را گذاشت./۷

دولت اتیوپی در می ۲۰۱۱ اعلام کرد مستندات سد را در اختیار مصر قرار میدهد تا تأثیرات سد بر پایین دست مشترکاً ارزیابی شود.
حجم دریاچه سد بالغ بر ۶۵/۵ م.م.م خواهد بود که برابر با مجموع ورودی سالانه رود نیل به سودان است./۸

پیش بینی شده در دوره آبگیری دریاچه مصر سالانه ۱۱ تا ۱۹ م.م.م آب از دست بدهد که باعث آسیب اقتصادی به دو میلیون کشاورز خواهد شد. همچنین مصر در این دوره ۲۵ تا ۴۰٪ تولید الکتریسیته آبی را از دست خواهد داد که منجر به کاهش ۳-۱۱ درصدی تولید کل برق مصر خواهد شد./۹

آبگیری دریاچه سد باعث کاهش میزان آب در سد اسوان و یکی از مهمترین منابع تأمین آب کشاورزی مصر یعنی دریاچه "ناصر" میشود.
در مجموع تأثیر سد بر اقتصاد مصر این گونه خواهد بود:
کاهش حدوداً ۲/۵ درصد GDP
بیکاری مستقیم ۱.۳ میلیون کشاورز و افزایش نرخ بیکاری به ۳۸٪./۱۰

نیاز به ۴۵.۵ میلیارد دلار جهت ایجاد اشتغال برای جمعیت بیکار
کاهش صادرات، افزایش واردات و کسری موازنه تجاری
این تأثیر منفی اقتصادی مطمئنا تأثیرات وسیع و عمیق اجتماعی در پی خواهد داشت.
سیر تحولات سیاسی بین کشورهای تأثیر گرفته از ساخت سد همراه ذکر زمان را در ادامه خواهم آورد:/۱۱

می ۲۰۱۰: بیانیه مشترک شش کشور اتیوپی، اوگاندا، کنیا، تانزانیا، رواندا و بوروندی که در آن عدم پایبندی به موافقتنامه های ۱۹۲۹ و ۱۹۵۹ اعلام که به شدت از سوی مصر و سودان محکوم شد.
سپتامبر ۲۰۱۱: تشکیل کمیته مشترک بررسی تأثیرات سد توسط مصر و اتیوپی./۱۲

می ۲۰۱۳: توصیه کمیته مشترک به تشکیل یک کمیته فنی جهت بررسی کارشناسی بیشتر تأثیرات سد بر کشورهای پایین دست
توقف مذاکرات به دلیل اصرار مصر به حضور کارشناسان بین المللی در کمیته فنی
سپتامبر ۲۰۱۴: اولین جلسه سه جانبه بین اتیوپی، سودان و مصر جهت بررسی الزامات کمیته فنی مشترک/۱۳

اکتبر ۲۰۱۴: موافقت سه کشور با انتخاب دو شرکت مشاور هلندی و فرانسوی جهت بررسی های کارشناسی
مارس ۲۰۱۵: امضای معاهده سه جانبه "اصول دهگانه ساخت سد رنسانس) در خارطوم
سپتامبر ۲۰۱۵: کنار کشیدن شرکتهای مشاور به دلیل "عدم وجود ضمانت از دو طرف جهت انجام تحقیقات کارشناسی بی طرفانه"/۱۴

دسامبر ۲۰۱۵: امضای سند خارطوم توسط وزرای خارجه سه کشور و اعطای تضمینهای لازم به شرکتهای مشاور
می ۲۰۱۶: اتیوپی ۷۰٪ عملیات ساخت سد را انجام داده است.
می ۲۰۱۷: انتشار گزارش کارشناسی اولیه و اختلاف بین سه کشور بر سر مندرجات گزارش
اکتبر ۲۰۱۷: موافقت مصر با گزارش اولیه/۱۵

نوامبر ۲۰۱۷: مصر اعلام کرد به دلیل مخالفت سودان و اتیوپی با گزارش کارشناسی امکان رسیدن به توافق وجود ندارد و همزمان مصر از توسل به هر آنچه حقابه اش را حفظ کند، خبر داد
دسامبر ۲۰۱۷: پیشنهاد مصر به اتیوپی مبنی بر مشارکت "بانک جهانی" در کمیته سه جانبه بررسی تأثیرات سد/۱۶

ژانویه ۲۰۱۸: مخالفت اتیوپی با حکمیت بانک جهانی
اپریل ۲۰۱۸: اولین جلسه سه جانبه با مشارکت وزرای خارجه، آب و مسئولین دستگاههای اطلاعاتی سه کشور بدون حصول نتیجه
ژوئن ۲۰۱۸: سیسی از نخست وزیر اتیوپی قول گرفت حقآبه مصر را کم نکند!!! (در کنفرانس خبری از وی خواست "به خدا" قسم بخورد!)/۱۷

سپتامبر ۲۰۱۸: نشست وزرای آبیاری سه کشور بدون نتیجه
فوریه ۲۰۱۹: دیدار رهبران سه کشور در حاشیه نشست سران افریقا در ادیس ابابا و اعلام مصر مبنی بر توافق بر سر حل و فصل مسائل فنی
وست ۲۰۱۹: مصر نظر خود را درباره فرمول آبگیری و راه اندازی سد به اتیوپی رسماً اعلام کرد./۱۸

سپتامبر ۲۰۱۹: وزیر آبیاری مصر شکست گفتگوهای سه جانبه را به دلیل آنچه "عدم بررسی جوانب فنی در جلسه" خواند، اعلام کرد
۵ اکتبر ۲۰۱۹: سیسی بر توسل مصر به هر عملی جهت تأمین حقابه خود طبق راهکارهای قوانین بین المللی تأکید کرد./۱۹

۲۲ اکتبر ۲۰۱۹: وزارت خارجه مصر از سخنان نخست وزیر اتیوپی که گفته بود "در صورت وقوع جنگ میتواند میلیونها سرباز به مرز گسیل کند و هیچ قدرتی نمیتواند جلوی ساخت سد را بگیرد" اظهار شگفتی کرد./۲۰

۶ نوامبر ۲۰۱۹: ایالات متحده با ورود به موضوع نشستی با حضور مسئولین سه کشور، وزیر خزانه داری امریکا و رییس بانک جهانی در واشنگتن برگزار و اعلام کرد ۴ جلسه با حضور وزرای آب سه کشور به همراه نماینده بانک جهانی جهت رسیدن به فرمولی منصفانه برای آبگیری سد ظرف دو ماه برگزار خواهد شد/۲۱

۱۵ نوامبر ۲۰۱۹: برگزاری جلسه اول و توافق بر سر ادامه مذاکره و حل و فصل اختلافات فنی در ادیس ابابا
۲ دسامبر ۲۰۱۹: دور دوم مذاکرات در قاهره
۲۱ دسامبر ۲۰۱۹: دور سوم مذاکرات در خارطوم
۸ ژانویه ۲۰۲۰: دور چهارم مذاکرات بدون حصول نتیجه در ادیس ابابا برگزار شد./۲۲

۱۳ تا ۱۵ ژانویه ۲۰۲۰: برگزاری اجلاس سه جانبه به میزبانی واشنگتن جهت ارزیابی چهار دور مذاکرات پیشین و توافقی اولیه جهت رسم نقشه راهی جدید برای دوره آبگیری سد
۲۸ ژانویه ۲۰۲۰: میزبانی دوباره واشنگتن از نمایندگان سه کشور با حضور نماینده خزانه داری امریکا و بانک جهانی/۲۳

فوریه۲۰۲۰: سر باز زدن اتیوپی از امضای موافقتنامه ای که قرار بود سه کشور در واشنگتن امضا کنند. یک روز پیش از موعد امضای توافق!
پس از خروج ضمنی اتیوپی از مذاکرات با حکمیت واشنگتن و بانک جهانی دیروز روزنامه کاپیتال اتیوپی از آمادگی مصر برای تهاجم نظامی خبر داده است./ پایان

التصنيفات

المزيد من هذا الكاتب

مواضيع ذات صلة

الأكثر اعجابا

التصنيفات

المزيد من هذا الكاتب

مواضيع ذات صلة

الأكثر اعجابا

فك الثريد